Header Ads

  • Izigezweho

    Imigani y'imigenurano - 01

    ABABIRI BAGIYE INAMA BARUTA UMUNANI BARASANA
    Uyu mugenurano, abanyarwanda bawuca iyo bashaka kugaragaza ko ubufatanye butanga imbaraga no kugera ku bintu bihambaye. Iyo abantu bumvikanye ku kintu cyangwa bakajya umugambi byanze bikunze bagera ku ntego bihaye kurusha uko baba ari benshi badahuje umugambi.

    ABABIRI BAKIKA UMWE
    Uyu mugani mugufi nawo ukoreshwa iyo abanyarwanda bashatse kuvuga ko ubufatanye bw'abantu bwongera imbaraga zabo mu bikorwa byabo. Ibi bikaba binasobanura kandi ko imbaraga z'umuntu umwe ntacyo zakora ku bantu barenze umwe bifatanyije.

    ABABIRI BATERANYA ABEZA
    Abanyarwanda n'ubwo badashyigikira abakora ikibi, bemera ko n'ubufatanye bw'abantu mu bikorwa bibi bugera ku kibi kitoroshye kugerwaho mu gihe uri nyakamwe cyangwa wagikoze uri umwe. Uyu mugani usobanuye ko ubufatanye bw'inkozi z'ibibi na bwo buzigeza ku musaruro zita mwiza ziba zifuza.

    ABABIRI BICA UMWE
    Aha abanyarwanda bashakaga kuvuga ko ubufatanye hagati y'abantu bubongerera imbaraga kurusha kuba nyakamwe cyangwa nyamwigendaho. Bakanguriraga abantu kwibumbira hamwe.
    ABABIRI NTIBACIBWA INKA
    Umuntu acibwa inka iyo hari amakosa runaka yakoze, ikaba impongano y'icyo cyaha cyangwa y'iryo kosa. Uyu mugani usobanuye ko bigoye kubona abantu bagwira rimwe mu ikosa. Umwe ashobora kukosa ariko abo bagendanye bakamucyaha.

    ABACURANYE UBUSA BASANGIRA UBUNDI
    Uyu mugenurano usobanuye ko abantu babaranye cyangwa babanye mu bihe bibi badapfa gutandukanywa n'ikije cyose. 
    ABADAPFUYE NTIBABURA KUBONANA
    ABAGABANYE IMBISI (INYAMA) NTIBAGABANA UMUFA
    ABAGABO BABIRI NTIBABANA MU NZU IMWE
    ABAGABO BARARYA IMBWA ZIKISHYURA(ZIKARYORA)
    ABAGIRA AMENYO BARASEKA
    ABAGIRA IMPINGO IBIGEGA BIRAGWA
    ABAGIRA INYONJO BAGIRA IBIRORI
    ABAGIRA IYO BAJYA BARAGENDA REBA : IMBWA IBONYE SHEBUJA
    ABAGIYE INAMA IMANA IRABASANGA
    ABAHIGA UBUGABO BARATABARANA
    ABAHIGI BENSHI BAYOBYA IMBWA UBURARI
    ABAHINIYE HAMWE BAHIMA (BAHENDA) ABARI HANZE
    ABAHIZI BABIRI NTIBANYURA INZIRA IMWE
    ABAJYANAMA BABIRI BISHE UMUJYANAMA UMWE
    ABAJYANAMA BACISHIJE UKUBIRI IBYABO NTIBISHYIKA
    ABAJYANAMA BISHE IMBWA Y’UMWAMI IRAHERA
    ABAJYA INAMA ARI BABIRI BANYAGA INKA Z’ABARASA MUNANI
    ABAJYA IMPAKA ARI BABIRI UMWE ABA YIGIZA NKANA
    ABAKINGIRANYE INYEGAMO NTIBAKINGIRANA INGABO
    ABAKIRANYE NTIBAHISHANYA IBIBUNO
    ABAKOBWA NI NYAMPINGA
    ABAKUNDANYE BARAJYANA
    ABAKUNDANYE NIBO BANGANA
    ABAKUNZI BAZA BISHIZE
    ABAKWE NI ABAMBERE, IBYA-NYUMA BICA AMAZURU
    ABANA BA SAMUSURE BAVUKANA ISUNZU
    ABANA BASANGIRA IBERE NTIBASANGIRA UMUGISHA
    ABANA NI BABIRI: GAHANWA NA GAHANNYI
    ABANA NI BATATU : UWIBWIRA, UBWIRWA NA TERERIYO
    ABAHANGA BABIRI NTIBOTSA IGIHAHA
    ABANGANYA UBWENGE BASA NTIBABANA
    ABANTU N’IBINTU NI MAGIRIRANE
    ABARYI B’IMIGONGO BARIBWIRE
    ABASANGIRA BASHONJE NTAWUSIGARIZA UNDI
    ABASANGIRA BASIGANA IMBYIRO
    ABASANGIRA UBUSA BITANA IBISAMBO
    ABASANGIYE IMFIZI NTIBASEKANA INKUKU. CG : NTIBASEKANA AMAHEMBE
    ABASA BARASANGIRA
    ABASWA NTIBEREKWA IMISHINGA
    ABATANYE BADATATA BARASUBIRANA
    ABATERANYE IMIGERI NTIBAHISHA N’AMABYA
    ABATURANYE BABYARANA ABANA BASA
    ABATUTIRA BATONGANA BATURA UKUBIRI
    ABAVANDIMWE IYO BAVUMBITSE AKARENGE UVUMBURAMO AKAWE
    ABEGEREYE URUGANDA NTIBABURA URWAVUMBA
    ABEREKERANYE NTIBABURA KWENDANA
    ABEZA BA RUGURU BASEKA IBIMUGA BISHINYIKIYE MU KABANDE

    ABIBESHYA B’I MUKARANGE BAGIRA NGO NYIRAGUHEKA NI NYIRASENGE

    ABISHUNGA B’I MUKARANGE BAGIRA NGO NYIRAGUHEKA NI NYINAWABO

    AB’IMBWA BIFUZA KO BWACYA

    ABORO BABIRI NTIBASANGIRA UMWERERA

    ABORO BASERA GUHANYA

    ABO NTEKERA IMPENGERI NIBO BANTERA AMABUYE

    ABONYE ISHA ITAMBA ATA N’URWO YARI YAMBAYE

    ABOTANYE KERA NTIBAHISHANA AMABYA

    ABO UMWAMI YAHAYE AMATA NI BO BAMWIMYE AMATWI

    ABWIRWA BENSHI AKUMVA BENE YO

    ACURITSE INKANDA NTACURITSE UMUTIMA

    AGACA AMAKUNGU NI UKWIMA UWARUGENDAGAMO

    AGACIRO GAKE KARUTA AKAMARO GAKE

    AGACUMU GAHABWA AGAHARI, NA HO AGAHARARUTSWE GAHABWA AGAHINI

    AGACUMU KAZAGUHORERA (KAZAHORERA UMUGABO) NTUMENYA UWAGACUZE

    AGAHANA IMBWA NI AGASHARIRA

    AGAHANGA K’UMUGABO GAHANGURWA N’UWAKAREMYE

    AGAHANGA K’UMUGABO GAHUMA KATAVUZE

    AGAHANGO GATO KARUTA UMUGENDERANO

    AGAHARARO NTIKABUZA AGAHARARUKO

    AGAHARAWE GAHABWA AGAHARI, NAHO AGAHARARUTSWE GAHABWA AGAHINI

    AGAHIMBAZA UMUSYI KABA MUNSI Y’INGASIRE

    AGAHINDA GAHIMA INDYARYA KABA MU RUTARE KWA RWIREBE

    AGAHINDA GASHIRA AKANDI KARI ITUMBA
    Umutima wababaye uhora ubabara kabone nubwo haba akantu gato karawushengura.

    AGAHINDA GASHIRA BAKE
    Umutima wababaye igihe kirekire ntushobora gukira ibikomere mu buryo bwuzuye. Umuntu arinda apfa akibuka ikintu cyose cyamubabaje.

    AGAHINDA K’INKOKO KAMENYA INKIKE YATOYEMO
    Agahinda kawe n'ibyishimo byawe bimenywa gusa n'abo muhorana. Uyu mugani ukoreshwa iyo berekana ko abantu mubana aribo bamenya ibyawe kurusha abandi muziranye ariko mudahorana.

    AGAHINDA K’INKONO KAMENYWA N’UWAYIHARUYE
    Agahinda kawe n'ibyishimo byawe bimenywa gusa n'abo muhorana. Uyu mugani ukoreshwa iyo berekana ko abantu mubana aribo bamenya ibyawe kurusha abandi muziranye ariko mudahorana.

    AGAHINDA NTIGASHIRA GASHIRA NYIRAKO YAPFUYE
    Umutima wababaye igihe kirekire ntushobora gukira ibikomere mu buryo bwuzuye. Umuntu arinda apfa akibuka ikintu cyose cyamubabaje.

    AGAHINDA NTIKAJYA AHABONA
    Uyu mugani ushatse gusobanura ko nta buryo bushoboka umuntu yasobanura agahinda ke mu buryo bwuzuye imbere y'undi cyangwa abandi bantu benshi. Nyirako niwe wenyine umenya ingano yako n'ububare yagize.

    AGAHINDA NTIKICA KAGIRA MUBI
    Uyu mugani uvuze ko umutima wagize agahinda nta cyiza watanga cyangwa wakora. Agahinda gatera umunabi, umushiha n'izindi ngeso mbi umuntu atifuza kubona ku wundi.

    AGAHINDA NI UKUBURA UWO UKUNDA
    Uyu mugenurano wo usobanura ko ntakibabaza nko kubura umuntu cyangwa ikintu wakundaga kuko ubusanzwe umuntu wese aterwa ibyishimo no kubona hafi uwo akunda cyangwa ikintu yishimira.

    AGAHINDA SI UGUHORA URIRA
    Uyu mugani urasobanura neza ko urize wese ataba abitewe n'agahinda, kandi ko hari abafite agahinda batarira kuko baba babona ntacyo byabafasha mu gahinda kabo.

    AGAHINI GAHIMA INDYARYA KABA MU RUTARE RWA KIREBE
    Uyu mugani ushatse gusobanura ko umuntu uzakunaniza adaturuka kure kandi ko aba ari mu bo muhorana. Ni umuntu ukuzi nyamara mu buryo udakeka ko yaba akuzi kuko akwiyereka nk'umuntu utakwitayeho kandi utanakuzi.

    AGAHUGU IMANA YAGUSASIYE NTUKARENGA
    Uyu mugani usobanuye ko icyo Imana yagennye ko kikubaho kigomba kukubaho. Ntacyo wahindura ku igeno Imana yakugeneye.

    AGAHUGU K’ABAGORE NTIKABURA AMAZIMWE
    Uyu mugani wumvikanisha ko abagore bakunda kugira amagambo anenga abandi, abanegura cyane cyane iyo bari kumwe n'abandi bagore cyangwa abakobwa. Uyu mugani kandi wakoreshwa kuri buri bantu bafata umwanya wabo bakavuga ku bandi ibitari byiza.

    AGAHUGU KARIMO INDUSHYI, ABAPFU NTIBABURA AMAZU
    Uyu mugani usobanuye ko umuntu uri mu kaga cyangwa mu bukene abeshywa cyane yizezwa kubona ibyo kurya cyangwa ibyatuma ahindura ubuzima bwe, bukaba bwiza.

    AGAHURU GAKOMEYE KIYIMA UMUPFU
    Uyu mugani mugufi usobanuye ko imyitwarire n'ibitekerezo by'umuntu bishobora kugira ingaruka mbi ku maronko ye cyangwa ikindi kintu yifuzaga cyiza. Imyitwarire idahwitse ishobora gutuma witesha amahirwe.

    AGAHURU GASABYE UMUNTU INYAMA NTAKARENGA
    Ntacyo wahindura ku igeno ryawe. Ahari ibyago byawe wisanga ariho ugiye ugana.
     
    AGAHURU KAGUSABYE AMARASO NTUKARENGA
    Igeno ni igeno, ikiri bukubeho ntacyo wakora ngo ntikikubeho. Aho azagwa niho ugwa ntakabuza, icyo wakora cyose.

    AGAHURU GAHINYUZA INKUMI
    Umuntu ashobora kwihisha, akanajijisha abandi ntibamenye neza uwo ari we. Ariko impinduka n'ibibazo ni byo bigaragaza neza uwo yari we kuko ibyo kwihisha no kwihishira bitamushobokera. 

    AGAHINDA NI UKUBURA UWO UKUNDA
    Uyu mugani ushatse kugaragaza ko umuntu ukunda ariwe shingiro ryuzuye ry'ibyishimo byawe. Iyo rero umubuze ntutana n'akababaro ndetse n'agahinda kubera agaciro n'umwanya aba yari afite mu buzima bwawe.

    AGAHWA KARI K’UWUNDI KARAHANDURIKA

    Uyu mugenurano usobanura ko undi muntu adashobora kwiyumvisha ikintu nk'uwo cyabayeho. Akenshi abantu bafata ububabare nk'ubworoheje kuko atari bo bari kubabara. 

    AGAKAMBYE UGATEGA URWANDA (UGATEGA IMINSI)
    Iminsi iratinda igasobanura ibyo abantu batabashaga gusobanura no gusobanukirwa. Iminsi n'ibihe bifasha abantu gusobanukirwa mu buryo bwuzuye ibyo batari bazi neza. Ni aha umunyarwanda avuga ko ibyo abona bikomeye bishobora kutazahora bikomeye nyuma y'igihe runaka.

    AGAKARA GASIGA IMBWA NTIGASIGA AKAKO
    Uyu mugani mugufi ushatse kuvuga ko ntawushobora kwirengagiza umuntu bafitanye isano. N'iyo bibayeho ntihabura umwihariko w'inyoroshyo watewe n'isano, ubucuti, ubuturanyi cyangwa izindi nzira zituma abantu bamenyana.

    AGAKECURU GAKIZE NTIKABURA ABUZUKURU
    Uyu mugani mugufi ushatse kuvuga ko nta utunze cyangwa ufite icyo abandi badafite ubura abamushagara cyangwa abamuba bugufi bagamije kugira icyo bamukuraho cyo kubabeshaho.

    AGAKECURU GATANZE AKANDI GUSHOKA KAGIRA NGO DORE UBWO BUTAMA
    Iyo umuntu aguwe neza ntamenya ko abandi bashobora kuba bamerewe nabi. Aha niho haturuka no gusuzugura cyane uwo ubona ataragera kubyo wowe wamaze kugeraho. Uyu mugenurano urabwira abantu ko iyo umuntu akurushije amahirwe ntakabuza akwiyemeraho. 

    AGAKECURU KARITSE NTIKABURA ABUZUKURU

    Uyu mugani usobanuye ko iteka ufite icyo atanga asanganirwa n'abantu batandukanye. Ari abo azi cyangwa atazi. Abo yakekaga ko bamugenderera ndetse n'abo atakekaga.
    Imigani migufi n'ubusobanuro

    No comments

    Andika hano igitekerezo cyawe!

    Post Top Ad

    Post Bottom Ad